(English below)
Voor veel jonge afgestudeerden markeert het diploma niet alleen het einde van een studie, maar ook het begin van een stressvolle, onzekere periode. Volgens TNO en CBS heeft inmiddels 1 op de 4 jongeren tussen de 18 en 34 jaar burn-outklachten. Tussen 2015 en 2022 steeg dat percentage bij mannen van 13% naar 23%, en bij vrouwen van 25% naar 29% (TNO & CBS, 2022). Deze klachten zijn zelden van korte duur: veel jonge professionals ervaren maandenlang symptomen die hun werk en welzijn ernstig beïnvloeden.
In de ontwikkelingspsychologie wordt de overgang van studie naar werk omschreven als emerging adulthood (Arnett, 2000): een fase vol identiteitsvragen, rolverwarring en existentiële onzekerheid. Onderzoek wijst uit dat deze fase het risico op depressie en angst verhoogt, vooral als er geen sociaal of institutioneel vangnet is (Levecque et al., 2017).
Huidige begeleiding schiet tekort
Ondanks deze inzichten blijft de ondersteuning vanuit hogescholen en universiteiten vooral gericht op praktische zaken: loopbaanadvies, cv-checks en sollicitatietrainingen. Psychologische begeleiding of training in mentale veerkracht krijgt nauwelijks aandacht. Dat is een gemiste kans, want er is overtuigend bewijs dat juist interventies vóór afstuderen – zoals mindfulness, cognitieve gedragstraining of psycho-educatie – de kans op burn-out met 20 tot 40% kunnen verlagen (Cuijpers et al., 2019; Galante et al., 2024).
Wat werkt? Mindfulness, gedragstherapie en psycho-educatie
Een systematische review onder medisch studenten bevestigt dit beeld: mindfulness-interventies van acht weken leidden tot structureel lagere stressniveaus, met effecten die tot zes maanden na afloop zichtbaar bleven (Sibinga et al., 2022). Ook cognitieve gedragstherapie laat in gecontroleerde studies gunstige resultaten zien op het gebied van stress en depressie onder studenten (zie o.a. Cuijpers et al., 2019).
Andere studies tonen aan dat een mix van psycho-educatie, stressmanagement en training in zelfzorg, aangeboden in het laatste studiejaar, uitval en burn-outklachten in het eerste werkjaar aanzienlijk kan verminderen (Turner, 2020).
Ook de positieve psychologie biedt waardevolle aanknopingspunten. Het expliciet trainen van zogenoemd psychologisch kapitaal – hoop, optimisme, veerkracht en zelfeffectiviteit – leidt tot meer welzijn, betere copingvaardigheden en grotere duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt (Luthans et al., 2007). Als we studenten écht willen laten floreren, kan het niet alleen om kennis en vaardigheden gaan. Investeren in mentale voorbereiding is investeren in de mens achter het diploma.
Burnout among starters: The invisible danger after graduation
For many young graduates, receiving their diploma marks not only the end of their studies but also the beginning of a stressful and uncertain period. According to TNO and CBS, 1 in 4 young people between 18 and 34 years old now experience burnout complaints. Between 2015 and 2022, this percentage rose from 13% to 23% among men, and from 25% to 29% among women (TNO & CBS, 2022). These complaints rarely last only briefly: many young professionals experience symptoms for months that significantly affect their work and well-being.
In developmental psychology, the transition from study to work is described as “emerging adulthood” (Arnett, 2000): a phase full of identity questions, role confusion, and existential uncertainty. Research shows that this phase increases the risk of depression and anxiety, especially when there is no social or institutional safety net (Levecque et al., 2017).
Current support falls short
Despite these insights, support from universities and colleges mainly focuses on practical matters: career advice, CV checks, and job application training. Psychological support or training in mental resilience receives little attention. This is a missed opportunity, as convincing evidence shows that interventions before graduation (such as mindfulness, cognitive behavioral training, or psychoeducation) can reduce the risk of burnout by 20 to 40% (Cuijpers et al., 2019; Galante et al., 2024).
What works? Mindfulness, behavioral therapy, and psychoeducation
A systematic review among medical students confirms this: eight-week mindfulness interventions led to sustainably lower stress levels, with effects still visible up to six months after the intervention (Sibinga et al., 2022). Cognitive behavioral therapy also shows positive results in controlled studies regarding stress and depression among students (see e.g., Cuijpers et al., 2019).
Other studies show that a combination of psychoeducation, stress management, and self-care training, offered during the final year of study, can significantly reduce dropout and burnout complaints during the first year of work (Turner, 2020).
Positive psychology also offers valuable insights. Explicitly training so-called psychological capital (hope, optimism, resilience, and self-efficacy) leads to greater well-being, improved coping skills, and enhanced sustainable employability in the labor market (Luthans et al., 2007). If we truly want students to thrive, it cannot be just about knowledge and skills. Investing in mental preparation is investing in the person behind the diploma.
Sources
- Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480.
- Cuijpers, P., van Straten, A., Smit, F., Mihalopoulos, C., & Beekman, A. (2019). Preventing the onset of depressive disorders: A meta-analytic review of psychological interventions. American Journal of Psychiatry.
- Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. Norton.
- Galante, J., et al. (2024). Modified mindfulness course prevents exam-related distress: RCT among students. Journal of Clinical Psychology.
- Levecque, K., et al. (2017). Work organization and mental health problems in PhD students. Research Policy, 46(4), 868–879.
- Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007). Psychological capital: Developing the human competitive edge. Oxford University Press.
- Sibinga, E. M. S., et al. (2022). Mindfulness-based interventions reduce stress in medical students: Meta‑analysis. Asian Journal of Psychiatry, 69, 102997.
- TNO & CBS. (2022). Burn-outklachten onder young professionals. Retrieved from https://www.monitorarbeid.nl
- Turner, A. (2020). Effect of interventions on learning burnout: Meta-analysis. Journal of Educational Psychology.
- Schreiner, L. A. (2020). Thriving in transitions: A research-based approach to student success. National Resource Center for the First-Year Experience.
Photo: Joshua Hoehne
Liane Kusters coaching & training 
Plaats een reactie