(English below)
Chronische stress bij medewerkers wordt vaak onderschat, vooral omdat het niet alleen voortkomt uit werkdruk, maar ook uit psychische belastingen op de werkvloer. Factoren zoals voortdurend veranderende vereisten, gebrek aan steun van leidinggevenden, of een cultuur met weinig compassie kunnen net zo schadelijk zijn. Met de Stress Awareness Month in het vooruitzicht, is dit het ideale moment om stil te staan bij de signalen van stress die vaak onopgemerkt blijven. Het tijdig herkennen van deze signalen is cruciaal voor HR en leidinggevenden, aangezien onopgemerkte stress kan leiden tot burn-out, verhoogd ziekteverzuim en afgenomen productiviteit. Deze blog behandelt wat chronische stress precies inhoudt, hoe het zich onderscheidt van werkdruk, en welke preventieve maatregelen organisaties kunnen nemen om medewerkers te ondersteunen en uitval te voorkomen.
Wat is het verschil met gewone werkdruk?
Chronische stress ontstaat wanneer het lichaam gedurende langere tijd in een staat van stress verkeert, zonder dat het voldoende herstelt. Het verschil tussen gewone werkdruk en chronische stress is cruciaal. Gewone werkdruk is tijdelijk en de stressrespons van het lichaam stopt zodra de druk afneemt. Chronische stress daarentegen duurt maanden of zelfs jaren, en het lichaam blijft in een voortdurende staat van alertheid. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor zowel het lichaam als de geest.
Cortisol, het stresshormoon, speelt een belangrijke rol in de reactie van het lichaam op stress. Wanneer iemand langdurig in een stressvolle situatie verkeert, produceert het lichaam constant hoge hoeveelheden cortisol. Dit kan leiden tot allerlei gezondheidsproblemen, zoals verhoogde bloeddruk, verminderde immuunfunctie, slaapproblemen en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (McEwen, 2006). Daarnaast heeft langdurige blootstelling aan cortisol ook negatieve effecten op het brein, met name op het geheugen en de cognitieve functies (Lupien et al., 2009).
Signalen
Het herkennen van chronische stress is niet altijd eenvoudig. Soms zijn signalen subtiel, maar het is de taak van HR-professionals en leidinggevenden om scherp te blijven. Enkele veranderingen in gedrag, motivatie en prestaties die kunnen wijzen op chronische stress zijn onder andere:
- Gedragsveranderingen. Medewerkers die voorheen sociaal en betrokken waren, kunnen zich terugtrekken of prikkelbaarder worden. Dit kan zich uiten in een verminderde interactie met collega’s of een grotere gevoeligheid voor feedback. De medewerker kan ook emotioneel instabiel lijken of overbelast en uitgeput reageren, zelfs bij relatief kleine werkdruk.
- Verlies van motivatie. Medewerkers met chronische stress kunnen een daling in motivatie ervaren, zelfs als ze eerst gemotiveerd waren. Dit kan zich uiten in een gebrek aan initiatief, verminderde betrokkenheid bij projecten en een afname van de werkkwaliteit. Stress verzwakt de intrinsieke motivatie omdat de focus verschuift naar overleven in plaats van presteren.
- Afname prestaties. Stress beïnvloedt de cognitieve capaciteiten, zoals concentratie, geheugen en probleemoplossend vermogen. Dit kan leiden tot verminderde prestaties op het werk, zoals een langzamere uitvoering van taken, fouten die anders niet gemaakt zouden worden, en een lagere kwaliteit van het werk. Medewerkers kunnen ook moeite hebben om zich aan deadlines te houden of taken af te ronden.
- Fysieke symptomen. Naast gedragsveranderingen kunnen medewerkers die lijden aan chronische stress ook lichamelijke symptomen vertonen, zoals vermoeidheid, slapeloosheid, hoofdpijn en maagklachten. Deze symptomen worden vaak genegeerd, maar kunnen een indicatie zijn dat stress zich ophoopt en een grote impact heeft op de gezondheid.
Preventieve aanpak
Het herkennen van chronische stress is de eerste stap, maar wat kunnen organisaties doen om chronische stress te voorkomen en de negatieve gevolgen ervan te beperken? Het implementeren van een preventieve aanpak is essentieel.
1. Coaching als structurele HR-interventie
Coaching biedt medewerkers de tools om stress effectief te managen en versterkt de mentale veerkracht. Het helpt hen niet alleen om hun stressniveau te herkennen, maar ook om gezonde copingmechanismen te ontwikkelen. Coaching kan bijvoorbeeld helpen om emotionele intelligentie te verbeteren, conflicten beter aan te pakken en werkgerelateerde druk effectiever te beheren.
Het integreren van coaching in het HR-beleid zorgt ervoor dat medewerkers de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben voordat stress verergert en leidt tot verzuim. Studies tonen aan dat coaching de productiviteit en het welzijn van medewerkers verhoogt door hen te leren hoe ze met stress om kunnen gaan (Cox et al., 2018).
2. Stressmanagement en mindfulness-training
Naast coaching kan stressmanagementtraining helpen medewerkers met stress om te gaan en te leren ontspannen. Mindfulness, bijvoorbeeld, is een bewezen techniek die de aandacht bevordert en medewerkers helpt om in het moment te blijven, wat stress vermindert (Kabat-Zinn, 2003). Regelmatige mindfulness-sessies kunnen medewerkers helpen beter met werkdruk om te gaan en ontspanning te bevorderen.
3. Open communicatie en een ondersteunende cultuur
Het creëren van een cultuur van open communicatie is cruciaal. Medewerkers moeten zich comfortabel voelen om stress of mentale gezondheidsproblemen te bespreken zonder stigmatisering of angst voor repercussies. Leidinggevenden kunnen actief naar hun teamleden luisteren en signalen van stress herkennen. Dit vraagt om empathie, betrokkenheid en actieve steun.
4. Leiderschapstraining in stressherkenning en -beheer
Leidinggevenden moeten worden getraind om de vroege tekenen van chronische stress te herkennen en effectieve manieren te ontwikkelen om ermee om te gaan. Dit betekent niet alleen het ondersteunen van medewerkers in moeilijke tijden, maar ook het bevorderen van een gezonde werk-privébalans en het stimuleren van herstel tijdens de werkdag. Door stress te erkennen en actief in te grijpen, dragen zij bij aan het behoud van een gezonde werkomgeving.
Chronische stress is een serieuze uitdaging voor zowel medewerkers als organisaties. Door coaching en stressmanagement als structurele onderdelen van het HR-beleid te integreren, kunnen organisaties niet alleen stress verminderen, maar ook de productiviteit en het welzijn van hun medewerkers verbeteren.
Stress Awareness Month: Pay closer attention
Chronic stress among employees is often underestimated, especially because it doesn’t just stem from workload but also from psychological strains in the workplace. Factors such as constantly changing requirements, lack of managerial support, or a culture with little compassion can be just as harmful. With Stress Awareness Month approaching, this is the perfect time to reflect on the often-overlooked signs of stress. Recognizing these signals early is crucial for HR professionals and managers, as unnoticed stress can lead to burnout, increased absenteeism, and reduced productivity. This blog explores what chronic stress really entails, how it differs from regular work pressure, and which preventive measures organizations can take to support employees and prevent absenteeism.
How is it different from regular work pressure?
Chronic stress occurs when the body remains in a prolonged state of stress without adequate recovery. Understanding the difference between regular work pressure and chronic stress is essential. Regular work pressure is temporary, and the body’s stress response subsides once the pressure decreases. Chronic stress, on the other hand, persists for months or even years, keeping the body in a constant state of alertness. This has significant consequences for both physical and mental health.
Cortisol, the stress hormone, plays a key role in the body’s stress response. When someone is in a prolonged stressful situation, the body continuously produces high levels of cortisol. This can lead to various health problems, such as high blood pressure, weakened immune function, sleep disturbances, and an increased risk of cardiovascular diseases (McEwen, 2006). Additionally, prolonged exposure to cortisol negatively affects the brain, particularly memory and cognitive functions (Lupien et al., 2009).
Signs to watch for
Recognizing chronic stress is not always easy. Sometimes the signs are subtle, but it is the responsibility of HR professionals and managers to stay alert. Some behavioral, motivational, and performance changes that may indicate chronic stress include:
- Behavioral changes. Employees who were once social and engaged may withdraw or become more irritable. This could manifest as reduced interaction with colleagues or increased sensitivity to feedback. The employee may also seem emotionally unstable, overwhelmed, or exhausted—even under relatively normal workloads.
- Loss of motivation. Employees suffering from chronic stress may experience a decline in motivation, even if they were previously highly engaged. This can be seen in a lack of initiative, decreased involvement in projects, and a drop in work quality. Stress weakens intrinsic motivation as the focus shifts from performing well to merely coping.
- Declining performance. Stress affects cognitive abilities such as concentration, memory, and problem-solving skills. This can result in slower task execution, more mistakes, and lower overall work quality. Employees may also struggle to meet deadlines or complete tasks efficiently.
- Physical symptoms. In addition to behavioral changes, employees experiencing chronic stress may also exhibit physical symptoms such as fatigue, insomnia, headaches, and digestive issues. These symptoms are often ignored but can indicate that stress is accumulating and significantly impacting health.
Preventive approach
Recognizing chronic stress is the first step, but what can organizations do to prevent it and mitigate its negative consequences? Implementing a proactive approach is key.
1. Coaching as a structural HR intervention
Coaching provides employees with tools to effectively manage stress and strengthens their mental resilience. It helps them recognize their stress levels and develop healthy coping mechanisms. Coaching can improve emotional intelligence, enhance conflict resolution skills, and equip employees to handle workplace pressures more effectively.
Integrating coaching into HR policies ensures employees receive support before stress escalates into absenteeism. Studies show that coaching increases employee productivity and well-being by teaching them how to manage stress effectively (Cox et al., 2018).
2. Stress management and mindfulness training
In addition to coaching, stress management training can help employees cope with stress and learn to relax. Mindfulness, for example, is a proven technique that enhances focus and helps employees stay present, reducing stress (Kabat-Zinn, 2003). Regular mindfulness sessions can help employees better manage work pressure and promote relaxation.
3. Open communication and a supportive culture
Fostering a culture of open communication is crucial. Employees should feel comfortable discussing stress or mental health concerns without stigma or fear of consequences. Leaders can actively listen to their team members and recognize signs of stress. This requires empathy, engagement, and active support.
4. Leadership training in stress recognition and management
Managers should be trained to recognize early signs of chronic stress and develop effective ways to address them. This means not only supporting employees during difficult times but also promoting a healthy work-life balance and encouraging recovery during the workday. By acknowledging stress and taking proactive steps, leaders contribute to maintaining a healthy work environment.
Chronic stress is a serious challenge for both employees and organizations. By integrating coaching and stress management as structural components of HR policy, organizations can not only reduce stress but also improve employee productivity and well-being.
Sources
Cox, E., Bachkirova, T., & Clutterbuck, D. (2018). The Complete Handbook of Coaching. SAGE Publications.
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based stress reduction (MBSR). Journal of Clinical Psychology.
Lupien, S. J., McEwen, B. S., Gunnar, M. R., & Heim, C. (2009). Effects of stress throughout the lifespan on the brain, behaviour, and cognition. Nature Reviews Neuroscience.
McEwen, B. S. (2006). Brain on stress: How the social environment gets under the skin. Proceedings of the National Academy of Sciences.
Photo: Sharon Wright
Liane Kusters coaching & training 
Plaats een reactie