The Power of Rituals

(English below)

Vaste rituelen, ik ben er dol op. Of het nu mijn ochtendroutine is met een gratitude journal of een lijstje met to-do’s dat ik met een goed gevoel kan afvinken – mijn dag begint pas echt goed als ik mijn schoenen in de juiste volgorde strik (links, dan rechts natuurlijk). Maar rituelen zijn niet alleen een persoonlijke tik: ze hebben verrassend veel voordelen voor je productiviteit, besluitvaardigheid en zelfs je algehele gemoedsrust. Laten we eens kijken naar hoe dat zit.

Focus en productiviteit

Wist je dat het herhalen van eenvoudige handelingen je hersenen kan helpen om beter te focussen? Onderzoek toont aan dat rituelen een kalmerend effect hebben en je in een staat van ‘flow’ kunnen brengen (Baumeister & Tierney, 2011). Het klinkt misschien simpel, maar een vaste start van je dag – zoals elke ochtend een glas water drinken of vijf minuten ademhalingsoefeningen doen – kan je productiviteit een boost geven. Het gaat niet alleen om focus, trouwens. Ook als je worstelt met een moeilijke beslissing, kunnen rituelen je helpen. Ze verminderen namelijk de angst die bij besluitvorming komt kijken, omdat ze een gevoel van controle geven, zelfs in onzekere situaties (Brooks et al., 2016). Een ritueel kan bijvoorbeeld bestaan uit een moment van stilte voordat je een belangrijke beslissing neemt. Natuurlijk geeft zo’n ritueel je geen inzicht in de gevolgen van de ene of de andere keuze. Maar het helpt je bewuster te kiezen. En met minder stress.

Moderne rituelen

Rituelen zijn niet alleen iets uit oude tradities; ze vinden steeds meer hun plek in het moderne leven. Denk aan yoga, mindfulness of zelfs een vast avondritueel om je schermen op tijd weg te leggen. Het herhalen van deze kleine rituelen helpt je niet alleen om meer rust te ervaren, maar ook om je beter te verbinden met het hier en nu (Kabat-Zinn, 1990). En het mooie is: ze hoeven helemaal niet groot of ingewikkeld te zijn. Soms zit het ‘m in de kleinste dingen. Of je nu je productiviteit wilt verhogen, betere beslissingen wilt nemen, of meer rust wilt vinden in je drukke leven: rituelen bieden structuur en focus. En misschien vind je net als ik dat het helemaal niet gek is om te genieten van die kleine, vaste gewoontes – zoals eerst je linkerschoen strikken.

Praktische tips

Nu begrijp ik natuurlijk dat niet iedereen de wereld ordent door eerst zijn linkerschoen aan te trekken (hoewel ik het zeker kan aanraden). Maar rituelen hoeven helemaal niet zo eigenzinnig te zijn. Met een paar simpele, praktische gewoontes kun je al een wereld van verschil maken. Hier zijn vijf tips om je op weg te helpen – en ja, je schoenen mag je zelf in de juiste volgorde kiezen.

1. Begin je dag met een mini-ritueel: schrijf één taak op die je echt wilt afronden. Dat geeft meteen richting.
2. Reserveer een paar minuten aan het einde van de werkdag om je werkplek op te ruimen. Dit ritueel helpt je brein om af te schakelen.
3. Gebruik een ‘overgangsritueel’ als je van werk naar ontspanning gaat, bijvoorbeeld een korte wandeling na je laatste werktaak.
4. Plan moeilijke beslissingen in de ochtend. Uit onderzoek blijkt dat je wilskracht en focus dan het hoogst zijn (Muraven & Baumeister, 2000).
5. Begin een klein sociaal ritueel, zoals een vaste dag per week bellen met een vriend of vriendin.

---

The Power of Rituals

I’m a big fan of rituals. Whether it’s my morning routine with a gratitude journal or a to-do list I can check off with satisfaction – my day doesn’t truly begin until I tie my shoes in the proper order (left first, then right, of course). But rituals aren’t just personal quirks; they offer surprising benefits for productivity, decision-making, and even your overall peace of mind. Let’s dive into how this works.

Focus and productivity

Did you know that repeating simple actions can help your brain focus better? Research shows that rituals have a calming effect and can put you in a state of ‘flow’ (Baumeister & Tierney, 2011). It may sound simple, but starting your day with a consistent action – like drinking a glass of water or practicing five minutes of breathing exercises – can give your productivity a real boost. It’s not just about focus, though. If you’re struggling with a tough decision, rituals can also come to your rescue. They reduce the anxiety often associated with decision-making by providing a sense of control, even in uncertain situations (Brooks et al., 2016). A ritual could be as simple as taking a moment of silence before making an important choice. While it won’t magically reveal the outcomes of your options, it can help you make a more mindful and less stressful decision.

Modern rituals

Rituals aren’t just relics of old traditions; they’re finding their place in modern life. Think yoga, mindfulness, or even a consistent evening habit of putting away your screens on time. These small, repetitive actions not only help you find more peace but also connect you more deeply with the present moment (Kabat-Zinn, 1990). And here’s the best part: they don’t have to be big or elaborate. Sometimes, the magic lies in the smallest things. Whether you want to boost your productivity, make better decisions, or find more calm in your busy life, rituals offer structure and focus. And maybe, like me, you’ll find joy in those tiny, steady habits – like tying your left shoe first.

Practical tips

Now, I understand that not everyone organizes their world by starting with the left shoe (though I highly recommend it). But rituals don’t have to be quirky. A few simple, practical habits can make a world of difference. Here are five tips to get you started – and yes, you can choose your own shoe order:

1. Start your day with a mini-ritual: write down one task you absolutely want to accomplish. It sets the tone immediately.
2. Take a few minutes at the end of your workday to tidy your workspace. This ritual helps your brain switch off.
3. Use a ‘transition ritual’ to shift from work to relaxation, like a short walk after your final task.
4. Plan difficult decisions in the morning. Research shows that your willpower and focus are strongest early in the day (Muraven & Baumeister, 2000).
5. Create a small social ritual, like scheduling a weekly call with a friend or loved one.

Sources

Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. New York: Penguin Press.

Brooks, A. W., Schroeder, J., & Risen, J. L. (2016). Ritual as a means of reducing uncertainty: A review of evidence. Current Directions in Psychological Science, 25(4), 263–268.

Kabat-Zinn, J. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness. New York: Bantam Books.

Muraven, M., & Baumeister, R. F. (2000). Self-regulation and depletion of limited resources: Does self-control resemble a muscle? Psychological Bulletin, 126(2), 247–259.

Photo: Florian Schmetz